W erze PRL-u, kiedy Polska była pod wpływem komunistycznego reżimu, symbole narodowe zyskały nowe znaczenie, a ich postrzeganie zmieniało się wraz z biegiem lat i ewolucją społeczeństwa. Flagę, godło czy hymn nie tylko traktowano jako elementy tożsamości narodowej, lecz także jako narzędzia propagandy w rękach władzy. Z czasem, zawirowania polityczne i społeczne sprawiły, że te same symbole zaczęły nabierać zupełnie nowych konotacji.W artykule przyjrzymy się, jak społeczne, polityczne i kulturalne konteksty wpływały na to, jak Polacy postrzegali swoje narodowe emblematy w trudnych czasach PRL-u. Odkryjemy, jak z rąk ideologii wyzwalały się prawdziwe uczucia patriotyzmu i dumy narodowej, kształtując ich aktualne znaczenie w postkomunistycznej rzeczywistości. Zapraszam do refleksji nad tym,co te symbole mówią dzisiaj – i jak bardzo zmieniło się ich znaczenie na przestrzeni lat.
Jak narodziły się symbole narodowe w PRL
W okresie PRL symbole narodowe przybrały zupełnie inną formę niż te, które towarzyszyły Polakom w czasie wcześniejszych wojen i okupacji.Władze komunistyczne dążyły do ujednolicenia społeczeństwa, co wpłynęło na sposób, w jaki postrzegano symbole narodowe.Zamiast być wyrazem indywidualnej tożsamości, stały się one narzędziem propagandy.
najważniejszymi symbolami były:
- Flaga narodowa – wprowadzona po II wojnie światowej, przyjęła barwy: biały i czerwony, choć często zabarwiano ją na ideologię socjalistyczną.
- Herb Polski – orzeł biały,często zmieniany w zależności od wymogów politycznych,na nowo zdefiniował swoje miejsce w polskim społeczeństwie.
- Hymn narodowy – „Mazurek Dąbrowskiego” uważany był za symbol oporu i nadziei, wykorzystywany często podczas manifestacji.
Warto zauważyć, że w czasach PRL symbole te zyskały również nowe znaczenie. Z jednej strony, były to symbole państwowe, z drugiej – stały się narzędziem walki i oporu przeciwko reżimowi. polacy przekształcali te symbole w wyraz sprzeciwu wobec władzy, co mogło być widoczne podczas licznych strajków i protestów.
Na przestrzeni lat, w miarę zmieniającej się koncepcji państwa i społeczeństwa, można było zaobserwować następujące trendy w postrzeganiu symboli narodowych:
| Okres | Postrzeganie symboli |
|---|---|
| [1945-1956 | Reaktywacja tradycji narodowych, przy jednoczesnej indoktrynacji. |
| 1956-1968 | Zwiększone znaczenie symboli w kontekście ruchów społecznych. |
| 1968-1989 | Manifestacje symboli jako element oporu wobec władzy. |
W końcu, w 1989 roku, po upadku PRL, symbole narodowe zaczęły odzyskiwać swoje pierwotne znaczenie, stały się symbolem wolności i niepodległości. Z perspektywy czasu możemy dostrzec, jak wielką siłę miały te elementy kultury narodowej w kształtowaniu wspólnego poczucia tożsamości polaków.
Ewolucja flagi narodowej na przestrzeni lat
Historia flagi narodowej w Polsce to temat pełen zmian i ewolucji, które odzwierciedlają skomplikowane dzieje państwa i jego obywateli. W okresie PRL, symbolika narodowa, w tym flaga, była kształtowana przez ideologię władzy, co miało swoje konsekwencje dla sposobu postrzegania tych symboli przez społeczeństwo.
Pierwotnie, flaga Polski, składająca się z dwóch pasów: białego i czerwonego, była widziana jako odwzorowanie tradycyjnych wartości narodowych. Jednak w czasach PRL, władze starały się nadać jej nowe znaczenie.Zbieżność z symboliką socjalistyczną, w tym używanie flagi w różnorodnych manifestacjach robotniczych, sprawiła, że jej wymiar narodowy został zredukowany na rzecz ideologii partii.
Warto zwrócić uwagę na różnorodność interpretacji flagi narodowej w latach PRL. W społeczeństwie pojawiły się podziały, które miały wpływ na to, jak ludzie reagowali na ten symbol:
- Patriotyzm ludowy: Niektórzy interpretowali flagę jako symbol walki o wolność i niezależność, mimo że władze starały się wykorzystać ją dla swoich celów.
- Przeciwstawienie się reżimowi: Flaga stała się także symbolem opozycji, zwłaszcza na przełomie lat 70. i 80., kiedy Solidarność zaczęła organizować swoje manifestacje.
- Neutralność: Wiele osób podchodziło do flagi obojętnie, traktując ją jako kolejny element propagandy.
Pojawiło się również wiele symbolicznych akcentów, które towarzyszyły używaniu flagi. W czasie ważnych wydarzeń, takich jak 1 maja, flaga była eksponowana w kontekście sukcesów socjalizmu, a jej kolorystyka i ułożenie były ściśle kontrolowane przez władze. A oto krótka tabela ilustrująca te zmiany:
| Okres | Symbolika flagi | Przykłady użycia |
|---|---|---|
| [1945-1956 | Symbol socjalizmu | Manifestacje robotnicze |
| 1956-1970 | Patriotyzm narodowy | Obchody rocznic, takie jak 11 listopada |
| 1970-1989 | Symbol oporu | Demonstracje Solidarności |
Zmiany w percepcji flagi narodowej w PRL pokazują złożoność relacji między władzą a społeczeństwem. Flaga, będąca nie tylko symbolem, ale i narzędziem politycznym, ewoluowała w kontekście historycznym, tworząc obraz narodowej tożsamości w trudnych czasach. Warto dostrzegać, jak te zmiany wpłynęły na dzisiejsze postrzeganie symboli narodowych w Polsce.
Czy godło PRL straciło na znaczeniu?
W czasach PRL godło, podobnie jak wiele innych symboli narodowych, było ściśle związane z ideologią rządzącą i władzą polityczną. W skład heraldyki PRL wchodził orzeł biały w koronie, który był rozumiany jako symbol władzy ludowej i jedności społeczeństwa. Jednak z biegiem lat jego znaczenie ulegało przemianom, związanym zarówno z kontekstem politycznym, jak i społecznym.
W momencie powstania PRL, godło stało się narzędziem propagandy. Orzeł w koronie, znany z wcześniejszych lat, został przeorganizowany, aby dostosować się do nowej narracji. Przez sporą część istnienia PRL godło to używane było w różnorodnych miejscach:
- na flagach państwowych
- w oficjalnych dokumentach
- w budynkach publicznych i partyjnych
- w publikacjach edukacyjnych
Jednakże,z czasem,jego wizerunek zaczął tracić na sile oddziaływania. W latach 70. i 80. coraz więcej ludzi postrzegało go jako symbol reżimu, a nie narodowej tożsamości. Zmieniający się kontekst społeczny, a także rosnąca opozycja wobec władzy, sprawiły, że godło stawało się coraz bardziej kontrowersyjne.Ruch ”Solidarności” wykorzystywał symbole narodowe w sposób, który odbiegał od oficjalnej narracji, co wywoływało nowe skojarzenia związane z godłem PRL.
Współczesne postrzeganie orła białego w kontekście PRL zaczyna się koncentrować na jego historycznym znaczeniu oraz na wartościach,jakie niosł. Dzisiaj można zauważyć, że:
- Niektóre osoby traktują go jako symbol oporu i walki o wolność.
- Inni widzą w nim symbole historyczne,które przypominają o trudnych czasach.
- Dla wielu stał się on przedmiotem kulturowego dyskursu, który bada jego ewolucję w czasie.
W kontekście krytycznym, warto zauważyć, że zmieniające się znaczenie godła PRL odzwierciedla również polityczne i społeczne pytania dotyczące tożsamości narodowej Polaków po 1989 roku. Godło, które kiedyś było instrumentem propagandy, obecnie staje się przedmiotem dyskusji na temat pamięci i historii. Mimo że dla niektórych straciło na wartości, dla innych wciąż może być źródłem refleksji nad przeszłością oraz symbolem wyzwań, które naród musiał przezwyciężyć.
Znaczenie hymnów w kształtowaniu tożsamości narodowej
Hymny narodowe odgrywają kluczową rolę w kształtowaniu tożsamości narodowej, a ich znaczenie staje się szczególnie widoczne w kontekście PRL-u. W społeczeństwie, gdzie dominowała ideologia komunistyczna, hymn stał się symbolem walki o wolność oraz afirmacji narodowej jedności, często wbrew obowiązującym normom politycznym.
Na przestrzeni lat, sposób odbioru i interpretacji hymnów zmieniał się diametralnie. Oto kilka istotnych aspektów tego zjawiska:
- Instrumentalizacja hymnów: Władze wykorzystywały hymny narodowe jako narzędzie propagandy, co zniekształcało ich pierwotne przesłanie.
- Powroty do tradycji: Po latach represji nastąpiły próby powrotu do tradycyjnych wartości narodowych, co znalazło odzwierciedlenie w zmianach w muzyce hymnu i jego wykonywaniu.
- Funkcja jednocząca: Hymny zaczęły pełnić rolę łącznika pomiędzy pokoleniami, stając się symbolem oporu wobec reżimu.
W czasie PRL-u, niektóre wydarzenia historyczne, takie jak protesty robotnicze czy wydarzenia Grudnia ’70, dodatkowo zwiększały znaczenie hymnu jako symbolu walki. hymn nie tylko towarzyszył manifestacjom, ale także stał się integralną częścią polskiego dziedzictwa kulturowego.
Również warto zauważyć, jak zmieniały się emocje związane z hymnami w różnych okresach. W tabeli poniżej przedstawione są kluczowe momenty, które wpłynęły na postrzeganie hymnu w PRL:
| Rok | wydarzenie | Znaczenie dla hymnu |
|---|---|---|
| 1956 | Protesty poznańskie | Symbolika buntu; |
| 1970 | Grudzień ’70 | Hymn łączący pokolenia; |
| 1980 | Powstanie „Solidarności” | Hymn jako narzędzie oporu; |
W ten sposób, hymny narodowe przekształciły się z narzędzi władzy w symbole jedności i walki. Ich rola w procesie kształtowania tożsamości narodowej stała się nieoceniona, wpływając na sposób, w jaki Polacy postrzegali siebie zarówno lokalnie, jak i w kontekście globalnym.
Wizerunek Polski w propagandzie PRL
W okresie PRL wizerunek polski oraz jej symboli narodowych przeszedł znaczną transformację, podlegając wpływom konkretnej ideologii oraz potrzebom politycznym rządzących. Marki narodowe,takie jak flaga,godło czy hymn,stały się narzędziem propagandy,które miały za zadanie kreowanie wizerunku komunizmu jako kontynuacji tradycji narodowych.
- Flaga – w odróżnieniu od tego, jak interpretowano ją przed II wojną światową, flagę narodową zaczęto łączyć z sukcesami socjalistycznymi, co miało na celu stworzenie wrażenia jedności narodu w obliczu nowego porządku.
- Godło – orzeł w koronie, symbolizujący tradycję i suwerenność, w czasach PRL zaczęto interpretować jako znak walki o dobro społeczne i rewolucyjny zryw narodu.
- Hymn – „Mazurek Dąbrowskiego” w kontekście PRL zyskał nowy ład ideowy, będąc interpretowanym jako hymn narodowy wszystkich pracujących i walczących o nową polskę.
W mediach propagandowych, takich jak „Trybuna Ludu” czy „Polska”, symbole narodowe były integralną częścią strategii komunikacji, która miała na celu podtrzymanie morale społeczeństwa oraz legitymizację władzy. Przykładowo, w propagandowych materiałach filmowych często pojawiały się obrazy przedstawiające reprezentantów władzy celebrujących narodowe święta, co miało na celu wzmocnienie społecznej identyfikacji z władzą komunistyczną.
| Symbol | Interpretacja PRL | Cel propagandowy |
|---|---|---|
| Flaga | Jedność z socjalizmem | Legitymizacja władzy |
| Godło | orzeł jako symbol socjalizmu | Utrwalenie tradycji |
| Hymn | Walczący naród | Mobilizacja społeczna |
Pomocnymi w propagandzie były także organizacje społeczne, takie jak ZMP czy ZHP, które nie tylko włączały młodzież w struktury władzy, ale również sztucznie budowały nowe znaczenia dla tradycyjnych symboli. Aktywności te często były ukierunkowane na zachęcanie do włączenia się w akcje na rzecz budowy socjalizmu, które miały na celu stworzenie pozytywnego obrazu Polski w oczach społeczeństwa oraz na świecie.
Jak zmieniał się sposób wykorzystania symboli narodowych
Symbolika narodowa w okresie PRL przechodziła istotne transformacje, które były odzwierciedleniem zmieniającej się sytuacji politycznej i społecznej w Polsce.Na początku, symbole takie jak flaga, godło i hymny były wykorzystywane w sposób tradycyjny, jednak z biegiem lat ich znaczenie ulegało zatarciu i reinterpretacji.
W latach 50. XX wieku, w czasie intensywnej propagandy komunistycznej, symbole narodowe były często wykorzystywane do promowania ideologii państwowej. Flaga Polski zyskała nowe znaczenie, a tradycyjne wartości narodowe zostały zamienione na „socjalistyczne” ideały. Wówczas częściej akcentowano różnice między polską a zachodnimi krajami, a symbole takie jak orzeł w koronie były reinterpretowane w kontekście socjalizmu.
- Orzeł Biały – symbol siły i jedności, jednak często podszyty politycznym przekazem.
- Flaga - z użyciem czerwonego koloru symbolizującym rewolucję, co rzadko łączyło się z tradycyjnym znaczeniem narodowym.
- Hymn - wprowadzono zmiany do tekstu, aby był bardziej zgodny z ideologią PRL.
W kolejnych dziesięcioleciach,zwłaszcza w latach 70.i 80., symbole narodowe zaczęły na nowo zyskiwać znaczenie.W kontekście rosnącej opozycji do rządów komunistycznych, Polacy zaczęli coraz głośniej podkreślać swoje dziedzictwo narodowe. W wyniku tego, symbole narodowe stały się wyrazem sprzeciwu wobec władzy i pragnienia wolności.
Wzrastająca popularność ruchu Solidarność przyniosła nową falę interpretacji symboli. Masy demonstrantów zaczęły wykorzystywać flagi i godła jako oznakę jedności w walce o niepodległość. mimo że reżim starał się marginalizować te symbole, były one obecne na ulicach miast i w domach Polaków jako oznaka buntu.
| Okres | Wykorzystanie symboli narodowych | Przykłady |
|---|---|---|
| 1950-1960 | Propaganda komunistyczna | Przeinterpretacje flagi i hymnu |
| 1970-1980 | Wzrost znaczenia narodowego | Ruch solidarność, manifestacje |
| 1989+ | Powrót do tradycyjnych wartości | Wznowienie używania orła w koronie |
ostatecznie, upadek PRL i transformacja ustrojowa w 1989 roku przyniosły wielką zmianę w postrzeganiu symboli narodowych. Polacy zaczęli na nowo odkrywać swoje historyczne dziedzictwo, a symbole, które dotąd były narzędziem propaganda, stały się wyrazem dumy narodowej i jedności społecznej. W tym kontekście, symbolika narodowa zyskała nową wartość, łącząc pokolenia i umacniając narodową tożsamość.
Krytyka i obrona symboli narodowych w czasach PRL
W okresie PRL-u symbole narodowe były przedmiotem intensywnej krytyki oraz obrony. Władze komunistyczne nieustannie starały się zdefiniować, co właściwie oznaczają dla społeczeństwa te symbole, często przekreślając ich pierwotne znaczenie. W efekcie,patriotyzm,związany z symboliką narodową,został poddany ideologicznemu przekształceniu,co prowadziło do konfliktów i napięć w społeczeństwie.
Osoby broniące symboli narodowych argumentowały,że:
- Symbolika niepodległości – miała głębokie korzenie w historii i tradycji,niezależnie od politycznej sytuacji,
- Wartości kulturowe - stanowiły ważny element tożsamości narodowej,który miał przetrwać mimo cenzury,
- ruchy społeczne - często świadome prawdziwego znaczenia tych symboli mobilizowały społeczeństwo do walki o wolność.
Jednakże krytyka symboli narodowych również miała swoje miejsce. Opozycjoniści i krytycy władzy wskazywali, że:
- Przywiązanie do starych symboli – może być postrzegane jako anachronizm w kontekście postępu społecznego,
- Manipulacja ideologiczna – władze mogły wykorzystywać te symbole do zaklinania rzeczywistości i legitymizowania własnych działań.
| Aspekt | krytyka | Obrona |
|---|---|---|
| symbolika | Postrzegana jako narzędzie propagandy | Stanowi fundament tożsamości narodowej |
| Patriotyzm | Anachroniczny w dobie socjalizmu | Mobilizuje do walki o wolność |
| tradycja | Nieaktualna w nowoczesnym społeczeństwie | Ważny element kulturowej ciągłości |
Wzajemne poszukiwania krytyki i obrony symboli narodowych doprowadziły do powstania złożonego obrazu kulturowego PRL-u. Dlatego wzorce te wciąż mają swoje reperkusje w dzisiejszym pojmowaniu niepodległości, patriotyzmu oraz kulturowych tożsamości, które kształtują współczesne społeczeństwo polskie.
Wizje artystyczne: symbole w sztuce PRL
W sztuce PRL symbole narodowe przybierały różne formy i znaczenia, odzwierciedlając zmieniającą się rzeczywistość polityczną oraz społeczną. W miarę jak kraj przesuwał się od zaborów, przez wojnę, do socjalistycznej utopii, artystom przysługiwała rola komentatorów i kreatorów rzeczywistości.
W latach 50-tych i 60-tych dominowały motywy ludowe oraz odwołania do tradycji narodowej, które miały za zadanie umacniać poczucie tożsamości w obliczu ideologicznego przeciwnika. Artystyczne wizje oparte na folklore i lokalnej kulturze były sposobem na przywracanie narodowej dumy.
- Wycinanka: Kolorowe i złożone formy wycinanek stały się popularnym sposobem na demonstrację folkloru.
- Rzeźba ludowa: Rzeźby inspirowane tradycyjnymi formami stanowiły łącznik z przeszłością.
- Malarskie reinterpretacje: Obrazy, w których klasyczne wzory wracały w nowoczesnej formie.
W miarę upływu lat,wraz z oddechem reform i zmieniającą się atmosferą społeczną,do głosu dochodziły nowatorskie interpretacje. Artyści tacy jak Władysław Hasior czy Edward Hartwig zaczęli wprowadzać wątki krytyczne, kwestionując przy tym ustalone symbole narodowe. W ich pracach, narodowe emblemata stawały się narzędziami do analizy rzeczywistości, jednocześnie zyskując na złożoności i wielowarstwowości.
| Artysta | Wkład | Kluczowe dzieło |
|---|---|---|
| Władysław Hasior | Rzeźba i instalacja, krytyka socjalizmu | „Nocny patrol” |
| Edward Hartwig | Fotografia i symbolika narodowa | „polska andrzejkowa” |
| Zofia Kulik | Multimedia, reinterpretacja historii | „Wielki tryptyk” |
W rezultacie tej transformacji, symbole narodowe przestały być jedynie narzędziem propagandy, a wykształciły się w bardziej osobiste, subiektywne interpretacje. Artyści zaczęli dostrzegać w nich nie tylko gloryfikację, ale i zbiorowe traumy, co z kolei wpłynęło na dalsze kształtowanie współczesnej sztuki w Polsce.
Elity a symbole narodowe: co na to władze?
W okresie PRL symbolika narodowa była często wykorzystywana w propagandzie, co sprawiło, że jej znaczenie ulegało zauważalnym przekształceniom. Władze wprowadzały symbole, które miały oddziaływać na poczucie przynależności narodowej oraz jedności społeczeństwa, ale często w sposób wysoce kontrolowany i zmanipulowany. Władze starały się kształtować postrzeganie symboli, które były zgodne z jej ideologią.
Wśród kluczowych symboli, które stały się niezwykle istotne, można wymienić:
- Flaga narodowa – zmniejszona do minimum, lecz z nadzieją na powrót do tradycji. Jej obecność w przestrzeni publicznej była zarezerwowana na dni świąteczne, co miało podkreślić jej wyjątkowość.
- Godło Polski – będące niekwestionowanym znakiem suwerenności. Władze starały się umiejętnie operować jego wizerunkiem, wprowadzając modyfikacje, które miały na celu podkreślenie socjalistycznej ideologii.
- Pamięć historyczna – wiele wydarzeń z przeszłości, takich jak Bitwa Warszawska, było reinterpretowanych, by odpowiadały aktualnym potrzebom propagandowym.
Władze posługiwały się także różnorodnymi miękkimi kampaniami edukacyjnymi. Na przykład, w szkołach propagowano ideę patriotyzmu, ale w kontekście podkreślenia wartości socjalistycznych. Programy edukacyjne skupiały się na:
- Przygotowywaniu uczniów do zrozumienia historycznego znaczenia symboli.
- Przyswajaniu idei socjalistycznego patriotyzmu.
- Uroczystych obchodach rocznic narodowych, łączących historię z aktualną sytuacją polityczną.
| Symbol | Znaczenie | Odzwierciedlenie w PRL |
|---|---|---|
| Flaga | jedność narodowa | Obecność głównie w dni świąteczne |
| Godło | Suwerenność | Manipulacje wizerunkiem |
| Wydarzenia historyczne | Patriotyzm | Przesunięcie znaczenia w kierunku socjalizmu |
Warto zauważyć, że w społeczeństwie pojawiały się również ruchy opozycyjne, które sprzeciwiały się władzy i próbowały przywrócić autentyczne znaczenie symboli narodowych. To zjawisko ujawniło się w latach 80-tych, z momentem wzrostu działalności „Solidarności”. Opozycjoniści podnosili kwestie prawdziwego patriotyzmu, kwestionując interpretacje władzy i odwołując się do tradycji demokratycznych. Ich działania wpłynęły na odzyskanie nie tylko symboli, ale także bardziej autentycznego wyraz monitowania współczesnych problemów Polski.
Koniec PRL: jak podziały polityczne wpłynęły na postrzeganie symboli
„Koniec PRL” to czas, w którym symbolika narodowa zyskała na znaczeniu, ale zarazem stała się źródłem kontrowersji i podziałów. Po 1989 roku, zmiany polityczne wpłynęły na postrzeganie i interpretację symboli, które wcześniej były wykorzystywane w propagandzie. Wiele osób, które przez lata były zmuszone do identyfikowania się z symbolami takimi jak flaga czy hymn, zaczęło je postrzegać w zupełnie inny sposób.
W nowych realiach politycznych, symbolika stała się nie tylko sposobem wyrażania narodowej tożsamości, ale również narzędziem do manifestowania politycznych przekonań. Po 1989 roku, pojawiła się potrzeba reinterpretacji takich emblematu jak:
- Flaga rzeczypospolitej
- Godło narodowe
- Hymn „Mazurek Dąbrowskiego”
Wielu obywateli zaczęło kwestionować legitymację symboli, które przez lata były kojarzone z opresyjnym systemem. Z kolei dla innych, zmiana władzy oznaczała powrót do tradycji i historii, którą chcieli zreinterpretować. Konflikt ten wzniósł się na nowe poziomy, zwłaszcza w kontekście organizowanych manifestacji i obchodów rocznic.
| Symbol | Zmiana postrzegania |
|---|---|
| Flaga | Symbol walki o wolność |
| Godło | Element jednolitości narodowej |
| Hymn | Manifestacja suwerenności |
Warto zauważyć, że nie tylko symbole narodowe, ale także wiele lokalnych emblematów i tradycji zyskało na znaczeniu. W miastach takich jak Gdańsk czy Wrocław,powstały inicjatywy,które miały na celu przypomnienie o historycznych wydarzeniach,angażując mieszkańców w proces zachowania pamięci o przeszłości. W tym kontekście, postrzeganie symboli stało się także elementem walki o przestrzeń publiczną oraz wkładu w budowanie lokalnej tożsamości.
Współczesne podejście do symboliki narodowej z PRL nie jest już tak jednolite. Powstały różnorodne interpretacje, które odzwierciedlają różne perspektywy polityczne oraz społeczne. Dla jednych symbole sprzed transformacji nadal mogą być utożsamiane z pewną nostalgią, podczas gdy dla innych są przykładem symboli opresji, które należy odrzucić. Ta różnorodność stanowisk ilustruje, jak bardzo kompleksowe jest nasze podejście do dziedzictwa narodowego, które nie jest w stanie zamknąć się w prostych podziałach na „dobre” i „złe”.
Symbol narodowy a życie codzienne w PRL
W czasach PRL symboli narodowych nadano szczególne znaczenie. Były one nie tylko oznaką tożsamości narodowej, ale również narzędziem propagandy. Z jednej strony, symbolika narodowa miała mobilizować społeczeństwo do działania, z drugiej zaś – była wykorzystywana do legitymizowania władzy komunistycznej.