Słynne polskie przysłowia i ich znaczenie w codziennym życiu
W polskiej kulturze przysłowia zajmują szczególne miejsce.Stanowią nie tylko bogate źródło mądrości ludowej, ale także są żywym świadectwem naszej historii i tradycji. Przysłowia, przekazywane z pokolenia na pokolenie, często potrafią w zwięzłej formie wyrazić skomplikowane prawdy i doświadczenia życiowe. W dobie szybkiego rozwoju technologii i zmieniających się wartości, warto wrócić do tych starych powiedzeń, które wciąż mają swoje zastosowanie w codziennym życiu. Co kryje się za popularnymi frazami takimi jak „z kim przestajesz, takim się stajesz” czy „kto rano wstaje, temu Pan Bóg daje”? W tym artykule przyjrzymy się nie tylko znaczeniu wybranych przysłów, ale także ich praktycznemu zastosowaniu w dzisiejszym świecie, szukając odpowiedzi na to, dlaczego warto nostalgią za mądrością przeszłości urozmaicić nasze współczesne życie. Zapraszamy do odkrywania tajemnic polskich przysłów i ich niezatartego wpływu na nasze codzienne decyzje i relacje!
Słynne polskie przysłowia w kulturze narodowej
Polska kultura narodowa jest bogata w przysłowia, które odzwierciedlają mądrość ludową i wartości przekazywane z pokolenia na pokolenie. Przysłowia nie tylko wzbogacają język,ale także pełnią istotną rolę w kształtowaniu myślenia oraz postaw społecznych. Ich znaczenie w codziennym życiu polaków jest nieocenione, ponieważ często służą jako zasady moralne lub życiowe porady.
W polskim społeczeństwie przysłowia są wykorzystywane w różnych kontekstach, od codziennych rozmów po bardziej formalne sytuacje. Oto kilka przykładów, które ilustrują ich znaczenie:
- „Gdy wejdziesz między wrony, musisz krakać jak one” – przestroga, by dostosować się do otoczenia.
- „Nie ma tego złego, co by na dobre nie wyszło” – zachęta do optymizmu, nawet w trudnych chwilach.
- „Czego Jaś się nie nauczy,tego Jan nie będzie umiał” – podkreślenie wartości edukacji i wychowania.
Warto zauważyć, że przysłowia są nie tylko środkiem wyrazu, ale również narzędziem dydaktycznym. Używane są w szkołach jako forma nauki o języku i kulturze. Dzięki nim uczniowie poznają nie tylko znaczenie słów, ale także kontekst kulturowy i moralne przesłania. Przysłowia stają się źródłem inspiracji oraz motywacji, zwłaszcza w momentach kryzysowych.
| Przysłowie | Znaczenie |
|---|---|
| „Nie chwal dnia przed zachodem słońca” | Aby nie cieszyć się przedwcześnie z czegoś pewnego. |
| „Co ma wisieć, nie utonie” | Nie unikniesz łatwo tego, co zostało przeznaczone do spełnienia. |
| „Lepszy wróbel w garści niż gołąb na dachu” | Warto cenić to, co jest pewne, zamiast marzyć o czymś nieosiągalnym. |
Współczesne społeczeństwo polskie, mimo dynamicznych zmian cywilizacyjnych, wciąż sięga do tych mądrości ludowych. Przysłowia są często cytowane w mediach,literaturze oraz debatach publicznych,ponieważ potrafią w prosty sposób uchwycić istotę różnych kwestii. Dzięki nim, można zrozumieć nie tylko polski sposób myślenia, ale także wartości, które są dla Polaków ważne.
Zrozumienie mądrości zawartej w przysłowiach
Przysłowia, będące skarbnicą mądrości ludowej, od wieków stanowią nieodłączny element polskiej kultury. kryją w sobie prawdy, które często przewyższają czas i przestrzeń, oferując nam lekcje zarówno w codziennych zmaganiach, jak i w chwilach refleksji. Warto zatem przyjrzeć się, jak te krótkie formy literackie wpływają na nasze życie oraz jakie znaczenia niosą ze sobą w praktyce.
Jednym z najpopularniejszych przysłów jest „Nie ma tego złego,co by na dobre nie wyszło.” W sytuacjach trudnych często zapominamy o pozytywnych aspektach danej sytuacji. Przysłowie to przypomina, że nawet w najciemniejszych momentach można dostrzec światełko nadziei. Uczy nas, aby szukać korzyści i możliwości rozwoju w każdej, nawet najmniej sprzyjającej okolicy.
Innym wartym uwagi przysłowiem jest „Gdzie kucharek sześć, tam nie ma co jeść.” Odnosi się ono do nieefektywności wynikającej z braku organizacji i nadmiaru osób zaangażowanych w jeden proces. To przysłowie uczy nas, jak ważne jest zachowanie równowagi i umiejętność podejmowania decyzji, szczególnie w grupie. Czasami lepiej jest sprowadzić zadanie do kilku kluczowych osób,które skutecznie je zrealizują,zamiast powierzać je całemu zespołowi.
| przysłowie | znaczenie |
|---|---|
| Nie ma tego złego, co by na dobre nie wyszło. | Każda sytuacja, nawet trudna, niesie ze sobą potencjalne korzyści. |
| Gdzie kucharek sześć, tam nie ma co jeść. | Wielu ludzi w jednym zadaniu może prowadzić do chaosu i dezorganizacji. |
| Co ma wisieć, nie utonie. | Los nieuchronnie doprowadzi do spełnienia przeznaczenia. |
Również przysłowie „Słowo się rzekło, kobyłka u płota.” wskazuje na to, jak ważne jest dotrzymywanie obietnic oraz odpowiedzialność za swoje słowa. W relacjach międzyludzkich pamięć o złożonych deklaracjach wpływa na naszą reputację i zaufanie, jakie budujemy w społeczeństwie. Słowa mają moc, dlatego warto dobrze przemyśleć, co mówimy.
Nie można też pominąć przysłowia „Jak sobie pościelisz, tak się wyśpisz.” Ono przypomina nam, że nasze działania mają swoje konsekwencje. To, jak traktujemy innych i jak podejmujemy decyzje, wpływa na nasze późniejsze życie oraz relacje. Uczy nas zasady samodzielności i odpowiedzialności, a także motywuje do dbania o własne sprawy.
Zrozumienie tych mądrości pozwala nam lepiej kształtować nasze życie i relacje z innymi.Przysłowia są jak mapa, która prowadzi nas przez zawirowania codzienności, przypominając o wartościach, które powinniśmy pielęgnować, aby żyć w harmonii z innymi i sobą samym.
Jak przysłowia kształtują nasze myślenie
Przysłowia są jak zwierciadło, w którym odbija się mądrość pokoleń. Swoje miejsce w kulturze i codziennym życiu Polaków zdobyły dzięki prostocie,zrozumiałości oraz uniwersalnym prawdą,które przekazują. Wpływają na sposób,w jaki postrzegamy świat,podejmujemy decyzje i interpretujemy codzienne wydarzenia. Oto kilka aspektów, w jaki sposób przysłowia kształtują nasze myślenie:
- Wartości moralne – Przysłowia często zawierają pouczenia dotyczące dobrego i złego postępowania. Na przykład, „Nie szata zdobi człowieka” przypomina o tym, że to wnętrze człowieka jest najważniejsze.
- Kontekst kulturowy – Przysłowia są nośnikami tradycji i kultury. Ich znajomość pozwala na głębsze zrozumienie polskiego dziedzictwa i relacji międzyludzkich.
- Praktyczność życiowa – Mówiąc „co ma wisieć, nie utonie”, przekazujemy sobie przekonanie, że nie ma sensu się martwić o sprawy, które i tak muszą się zdarzyć. To sposób na zaakceptowanie rzeczywistości.
- Psychologia społeczna – Przysłowia kształtują nasze postawy wobec innych ludzi. Przykład „Lepszy wróbel w garści niż gołąb na dachu” podkreśla, jak ważne biurokracja jest docenianie tego, co się ma, zamiast marzyć o niedoścignionych ideałach.
Warto zauważyć, że przysłowia funkcjonują jako forma komunikacji, która przekracza barierę językową i kulturową. Działają jak skróty myślowe, z którymi wielu ludzi potrafi się identyfikować. Dzięki nim możemy wyrażać złożone myśli w sposób prosty i zrozumiały.Oto tabela przedstawiająca kilka polskich przysłów i ich znaczenie:
| Przysłowie | Znaczenie |
|---|---|
| „Jak sobie pościelisz, tak się wyśpisz” | Twoje wybory i decyzje wpływają na rezultaty w życiu. |
| „Gdzie kucharek sześć, tam nie ma co jeść” | Przeszkody w pracy zespołowej, gdy jest zbyt wiele osób odpowiedzialnych za ten sam cel. |
| „Nie ma tego złego, co by na dobre nie wyszło” | Z każdej trudnej sytuacji można wyciągnąć pozytywne wnioski. |
Dzięki przysłowiom nie tylko dzielimy się mądrością, lecz również kształtujemy nasze myślenie o świecie. W codziennych interakcjach używamy ich, by zwięźle formułować nasze przekonania oraz doświadczenia. Warto zatem zgłębiać ich znaczenie, jako cenne narzędzie w rozwoju osobistym oraz komunikacji z innymi.
Codzienne życie z przysłowiami
Życie codzienne pełne jest sytuacji,w których mądrość ukryta w polskich przysłowiach jawi się jako pomocna wskazówka.Te krótkie frazy nie tylko dodają kolorytu naszym rozmowom, ale również pełnią funkcję praktyczną w zarządzaniu relacjami i wy- zamiast się starać o wyczerpujące czy analityczne wyjaśnienia, musimy czasem skupić się na prostocie. Przykład? Słynne przysłowie „Gdy kota nie ma,myszy harcują” doskonale oddaje sytuacje,w których brak autorytetu prowadzi do dezorganizacji i chaosu.
Warto również zwrócić uwagę na przysłowie „Co za dużo, to niezdrowo”, które nie tylko odnosi się do jedzenia, ale również innych aspektów życia, takich jak praca czy relacje międzyludzkie.W dobie szybkiego tempa życia,nadmiar obowiązków oraz stresu mogą prowadzić do wypalenia zawodowego. Mądrość tego przysłowia przypomina, aby zachować równowagę.
Przysłowia są również świetnym narzędziem do budowania relacji. Na przykład, „Nie mów hop, dopóki nie przeskoczysz” stanowi doskonałe przypomnienie o konieczności ostrożności. W codziennym życiu, lepiej jest unikać przedwczesnych pochwał i rozczarowań, dotyczy to zarówno sfery zawodowej, jak i prywatnej.
Intuicja zawarta w przysłowiach często prowadzi do pragmatycznych wniosków. Przykład „Jak sobie pościelesz, tak się wyśpisz” ma swoje zastosowanie nie tylko w aspekcie porządku w mieszkaniu, ale również w organizacji czasu i priorytetów. Każde działanie albo jego brak przynosi konkretne konsekwencje.
Ważne jest również, aby nie zapominać o przysłowiu „Kto pod kim dołki kopie, ten sam w nie wpada”, które przypomina, że zło zawsze wraca. Takie refleksje pomagają kształtować moralność i etykę w relacjach z innymi ludźmi.
| Przysłowie | Znaczenie |
|---|---|
| Gdy kota nie ma, myszy harcują | Brak nadzoru sprzyja nieporządkom. |
| Co za dużo, to niezdrowo | Nadmiar czegokolwiek jest szkodliwy. |
| Nie mów hop, dopóki nie przeskoczysz | Nie należy się chwalić przedwcześnie. |
| Jak sobie pościelesz,tak się wyśpisz | Twoje decyzje wpływają na przyszłość. |
| Kto pod kim dołki kopie, ten sam w nie wpada | Zło wyrządzone innym do Ciebie powróci. |
W codziennym życiu przysłowia stają się swoistymi latarniami, które oświetlają nam drogę podczas podejmowania decyzji. Warto je znać i używać, aby wzbogacić swoje doświadczenie oraz dodać mądrości do codziennych wyzwań.
Przysłowia jako przewodnik po relacjach międzyludzkich
Przysłowia w kulturze polskiej od wieków pełnią istotną rolę,pełniąc funkcję nie tylko edukacyjną,ale także stanowiąc drogowskaz w relacjach międzyludzkich. Implikacje zawarte w tych krótkich frazach często przekraczają czas i kontekst, oferując mądrość przeszłych pokoleń. W codziennym życiu pomagają nam zrozumieć złożoność ludzkich interakcji i podejmować lepsze decyzje w relacjach.
W polskim przysłowiu „Nie ma tego złego, co by na dobre nie wyszło” znajdziemy przesłanie o pozytywnym myśleniu w obliczu trudności. Można je zastosować w sytuacjach konfliktowych, gdzie zamiast skupiać się na negatywnych konsekwencjach, warto dostrzegać możliwości, jakie niosą ze sobą problemy.Zmiana perspektywy w relacjach z innymi często prowadzi do lepszego zrozumienia i większej empatii.
Innym przykładem jest przysłowie „Jak sobie pościelisz, tak się wyśpisz”, które wskazuje na to, jak nasze działania i wybory wpływają na nasze relacje z innymi. odpowiednie nastawienie oraz staranność w budowaniu więzi międzyludzkich mogą zaowocować harmonijnymi relacjami, podczas gdy bierność czy lekceważenie często prowadzi do frustracji i niezrozumienia.
| Przysłowie | Znaczenie | przykład użycia |
|---|---|---|
| Nie ma tego złego,co by na dobre nie wyszło | Każda trudna sytuacja niesie ze sobą potencjalne korzyści. | „Chociaż straciłem pracę, to znalazłem czas na naukę i teraz mam lepszą ofertę.” |
| jak sobie pościelisz, tak się wyśpisz | Nasze działania mają wpływ na przyszłe wyniki. | „Postanowiłem być bardziej cierpliwy wobec kolegi, a rezultaty są pozytywne.” |
| Gdzie drwa rąbią, tam wióry lecą | W każdej pracy mogą wystąpić nieprzyjemne konsekwencje. | „Trudno było uniknąć kłótni, gdyż projekt wymagał dużego zaangażowania.” |
Wreszcie, „Co ma wisieć, nie utonie” to kolejna złota myśl, która podkreśla, że pewne sprawy i tak w końcu wypłyną na wierzch. To przysłowie zachęca nas do szczerości i otwartości w relacjach, co w dłuższym czasie przynosi większe zaufanie oraz zrozumienie.W erze, kiedy komunikacja często odbywa się za pośrednictwem mediów społecznościowych, nie zapominajmy o wartości szczerych rozmów w życiu codziennym.
Przysłowia, które na pierwszy rzut oka mogą wydawać się jedynie ludowymi mądrościami, w rzeczywistości są żywymi lekcjami, które mogą skutecznie poprawić nasze relacje z innymi. Warto sięgać po nie, analizować ich znaczenie i wdrażać mądrości w codziennym życiu, aby nie tylko poprawić jakość własnych interakcji, ale także wzbogacić wspólne doświadczenia z innymi ludźmi.
Polskie przysłowia a wartości rodzinne
Polska kultura obfituje w przysłowia, które odzwierciedlają wartości rodzinne, charakteryzujące się głębokim szacunkiem dla bliskich i tradycji. Te mądrości ludowe są nie tylko skarbnicą wiedzy, ale także stanowią fundament, na którym budowane są relacje w rodzinie.
Poniżej przedstawiamy kilka przysłów, które doskonale ilustrują znaczenie wartości rodzinnych:
- „Jak przykładasz, tak się przykłada” – to przysłowie przypomina nam, że nasze działania mają bezpośredni wpływ na to, co otrzymujemy w zamian, zarówno w kontekście relacji z rodziną, jak i społeczeństwem.
- „Gdzie kucharek sześć, tam nie ma co jeść” – sugeruje, że zbyt wiele osób zaangażowanych w jedną sprawę może prowadzić do zamieszania, co jest szczególnie ważne w kontekście współpracy i szacunku w rodzinie.
- „Nie ma jak w domu” – podkreśla wartość rodzinnej atmosfery i poczucia bezpieczeństwa, które można znaleźć tylko w bliskim otoczeniu.
Wartości te są szczególnie zauważalne podczas wspólnych momentów, takich jak święta czy rodzinne zjazdy, kiedy przysłowia te zyskują na znaczeniu i przypominają, co w życiu jest najważniejsze.
W rodzinie często kładzie się duży nacisk na więzi międzyludzkie, co znajduje swoje odzwierciedlenie w mądrości ludowej. Warto przypomnieć sobie inne przykłady, które mogą nauczyć nas, jak dbać o relacje z bliskimi:
| Przysłowie | Znaczenie |
|---|---|
| „Rodzina to nie tylko więzy krwi” | Podkreśla, że prawdziwe relacje opierają się na miłości i wsparciu, niezależnie od pokrewieństwa. |
| „Po owocach poznacie ich” | Zachęca do oceny wartości ludzi na podstawie ich czynów, a nie słów. |
Te mądrości nie tylko uczą, ale również inspirują do pielęgnowania wartości, które są podstawą zdrowych relacji rodzinnych. Warto zatem celebrować i przekazywać je kolejnym pokoleniom jako nasz skarb kulturowy.
Mówisz jak Polak – przysłowia w języku codziennym
Przysłowia to esencja mądrości ludowej, która przenika codzienne życie Polaków. Warto znać kilka z nich, aby wzbogacić swoją komunikację i zrozumieć kontekst rozmów. Oto niektóre z popularnych przysłów, które odnajdziesz w polskim języku codziennym:
- Nie ma róży bez kolców. – Uświadamia nas, że każda sytuacja, nawet ta pozytywna, może nieść ze sobą trudności.
- Gdzie dwóch się bije, tam trzeci korzysta. – Przypomina, że w konflikcie zawsze może pojawić się ktoś, kto skorzysta z rywalizacji innych.
- Lepszy wróbel w garści niż gołąb na dachu. – Zachęca do doceniania tego, co już posiadamy, zamiast marzyć o czymś niedostępnym.
Przysłowia te często wyrażają nasze codzienne doświadczenia i obserwacje. Są one nie tylko skutecznym narzędziem komunikacji, ale także pełnią rolę refleksji nad życiem. Oto przykładowa tabela z ich znaczeniem:
| przysłowie | Znaczenie |
|---|---|
| Nie chwal dnia przed zachodem słońca. | Nie oceniaj sytuacji zbyt wcześnie,może się jeszcze zmienić. |
| Co ma wisieć, nie utonie. | rzeczy,które są mi przeznaczone,prędzej czy później się zdarzą. |
| Jak sobie pościelesz, tak się wyśpisz. | Nasze działania mają wpływ na przyszłe rezultaty. |
Wykorzystanie przysłów w rozmowach codziennych podkreśla naszą kulturę i sposób myślenia. Wiele osób stosuje je, aby nadać przekazowi głębię i mądrość. Warto zatem nie tylko znać te powiedzenia, ale i umieć je zaadoptować do własnych sytuacji życiowych, zyskując tym samym większą swobodę w ekspresji.
- Do tanga trzeba dwojga. – Przypomina o potrzebie współpracy w relacjach i przedsięwzięciach.
- Jak kuba Bogu, tak Bóg Kubie. – Uczy, że to, co dajemy innym, wraca do nas.
- W zdrowym ciele zdrowy duch. – Podkreśla znaczenie dbałości o ciało dla dobrego samopoczucia psychicznego.
Codzienne posługiwanie się przysłowiami może stać się ciekawym sposobem na urozmaicenie dialogu. Oprócz dążenia do efektywnej komunikacji, przysłowia pomagają utrwalić polską tożsamość kulturową i przekazać wartości z pokolenia na pokolenie. Warto dbać o ich obecność w naszym codziennym życiu.
Przysłowia dotyczące pracy i wysiłku
Praca to nie tylko sposób na zarobek, ale także cenna wartość w życiu. Polskie przysłowia związane z pracą i wysiłkiem doskonale odzwierciedlają mądrość ludową, pomagając zrozumieć, jak ważne są wysiłek i poświęcenie w osiąganiu celów.
- Kto chce, ten znajdzie sposób; kto nie chce, ten znajdzie powód. – To przysłowie zachęca, aby nie szukać wymówek, gdy chodzi o podjęcie działań. Osoby ambitne zawsze znajdą sposób, by pokonać przeszkody.
- Nie ma róży bez kolców. – Każda praca niesie ze sobą wyzwania i trudności, ale wartość osiągniętego sukcesu jest tego warta.
- Bez pracy nie ma kołaczy. – To prosta prawda mówiąca o tym, że aby coś osiągnąć, trzeba włożyć w to wysiłek. Bez działania, nie będzie efektów.
- Rano do pracy, wieczorem do gry. – Przypomnienie o równowadze między obowiązkami a czasem na relaks. Właściwe zarządzanie czasem jest kluczowe dla satysfakcji życiowej.
- Praca czyni wolnym. – Przekonanie,że ciężka praca prowadzi do niezależności i spełnienia,zarówno osobistego,jak i zawodowego.
| Przysłowie | Znaczenie |
|---|---|
| Kto ma ręce, ten ma i pracę. | Każdy ma możliwość odnalezienia pracy, niezależnie od okoliczności. |
| Początki są zawsze trudne. | Najbardziej wymagające są pierwsze kroki w każdej dziedzinie. |
| Gdzie drwa rąbią, tam wióry lecą. | Każda praca wiąże się z ryzykiem błędów i konsekwencjami. |
Przysłowia te nie tylko uczą, ale również inspirują do podejmowania wyzwań i ciężkiej pracy. Warto mieć je na uwadze w codziennym życiu, przypominając sobie o pozytywnych aspektach wysiłku i jego owoców.
Słynne przysłowia o miłości i przyjaźni
W polskiej kulturze miłość i przyjaźń odgrywają kluczową rolę, często odzwierciedlaną w licznych przysłowiach. Oto niektóre z nich, które w sposób szczególny podkreślają ich znaczenie w życiu codziennym:
- „Miłość nie zna granic.” – To przysłowie pokazuje, że uczucie potrafi przezwyciężyć wszelkie przeszkody. Niezależnie od trudności, prawdziwa miłość znajdzie drogę.
- „Przyjaciel to skarb.” – Warto docenić przyjaźń, ponieważ dobra relacja z bliską osobą jest nieoceniona. Prawdziwy przyjaciel jest zawsze obok, w trudnych momentach życia.
- „Co za dużo,to niezdrowo.” – W kontekście miłości przypomina, że nadmiar emocji może zaszkodzić. Ważne jest, aby znaleźć równowagę pomiędzy uczuciami a rozsądkiem.
- „Z kim przestajesz, takim się stajesz.” – Ten aforyzm o przyjaźni wskazuje, jak ważne są nasze wybory towarzyskie. Warto otaczać się ludźmi, którzy nas inspirują i motywują do rozwoju.
- „Miłość jest ślepa.” – Uczy, że uczucia mogą nas zaślepić, co często prowadzi do nieprzemyślanych decyzji. Warto być świadomym tego, że niektóre aspekty relacji mogą umknąć naszej uwadze.
Warto wspomnieć, że te przysłowia nie tylko pięknie brzmią, ale również uczą nas jak budować i dbać o relacje z innymi. Każde z nich ma swoje zastosowanie w codziennym życiu, pomagając nam lepiej zrozumieć siebie i nasze więzi z innymi ludźmi.
A oto prosta tabela, która ilustruje znaczenie niektórych przysłów:
| Przysłowie | Znaczenie |
|---|---|
| „Miłość nie zna granic.” | Uczucie potrafi przezwyciężyć wszelkie przeszkody. |
| „Przyjaciel to skarb.” | Dobra przyjaźń jest nieoceniona i niezastąpiona. |
| „Co za dużo, to niezdrowo.” | Nadmiar uczuć może prowadzić do problemów. |
| „Z kim przestajesz, takim się stajesz.” | Otaczaj się pozytywnymi osobami, aby się rozwijać. |
| „Miłość jest ślepa.” | Uczucia mogą skrywać istotne wady partnera. |
ostrzeżenia zawarte w polskich przysłowiach
Polskie przysłowia pełne są mądrości, które służą nie tylko jako źródło inspiracji, ale również jako ostrzeżenia przed różnymi pułapkami życiowymi. Wiele z nich przypomina o konsekwencjach niewłaściwych decyzji lub działań i jest doskonałym przykładem przestrogi.
- Nie chwal dnia przed zachodem słońca. – To przysłowie przestrzega przed zbyt wczesnym cieszeniem się z sukcesu. Często, zanim osiągniemy pełnię sukcesu, możemy napotkać różne przeciwności.
- Jak sobie pościelisz, tak się wyśpisz. – To ostrzeżenie podkreśla znaczenie odpowiedzialności za własne czyny. Złe decyzje mogą prowadzić do nieprzyjemnych konsekwencji, dlatego warto myśleć przed działaniem.
- Gdzie diabeł nie może, tam babę pośle. – To przysłowie tłumaczy, że pewne trudności powinny być pokonyw